Pogłębione tematy

Analizy

Dłuższe, oźródłowane analizy wychodzące poza pojedynczą liczbę — porównania międzynarodowe, mechanika niedoboru lekarzy i kształcenia. Każda teza z linkiem do źródła.

Jawność i rejestr5

Państwo policzy, obywatel nie zobaczy Podpisana 17 lipca 2026 r. ustawa pozwala państwu po raz pierwszy zsumować wypłaty jednej osoby z wielu placówek — skreśla słowo „zanonimizowane” i dokłada PESEL oraz PWZ. Cała mieści się w trzech artykułach, w których nie ma ani jednego przepisu nakazującego cokolwiek opublikować. Analiza przepisów i cztery różnice wobec jawnego rejestru po numerze PWZ. Jeden lekarz, wiele strumieni Kontrakt, dyżury i poradnia mogą zbiegać się na jednym numerze PWZ — a łącznej sumy nikt nie liczy. Model tego, czego nie widać. Ile zarabiają dyrektorzy szpitali — i dlaczego akurat to jest jawne Zarobki dyrektorów SPZOZ i części prezesów spółek są jawne co do złotówki — z mocy prawa, w oświadczeniach majątkowych. To odwrotność ukrytych kontraktów. A jednak ta jawność odsłania kumulację funkcji, pensje rosnące mimo długu i lukę między reżimem SPZOZ a spółką. Dowód, że jawny rejestr jest wykonalny. Co to jest komin płacowy Rażąco wysoka płaca jednej osoby, „wystająca” ponad resztę jak komin ponad dach. Ustawa kominowa miała je ścinać — działa jednak tam, gdzie pieniądz i tak widać (jawna pensja na etacie), a jest ślepa na najwyższy komin w ochronie zdrowia: kontrakt sumowany po placówkach. Prawa pacjenta — i gdzie zgłosić naruszenie Poinformowany pacjent to jedyny codzienny audyt systemu. Co gwarantuje Ci ustawa, ile masz czasu i pod jaki numer zadzwonić — prawa, terminy i kanały zgłoszeń, każda pozycja z artykułem ustawy.

Pieniądz publiczny i wynagrodzenia6

Monitor reformy zdrowia Żywe rozliczenie reformy: zbieramy deklaracje rządu i twarde etapy legislacyjne, układamy je na osi czasu i śledzimy status każdej obietnicy — spełniona, w toku, spóźniona czy porzucona. Każda pozycja z linkiem do źródła. Śladem publicznej złotówki Prześledź jedną złotówkę: od Twojej składki, przez wycenę leczenia i ryczałt szpitala, po wypłatę lekarza. Na każdym z pięciu przystanków widać zbiorczą kwotę — nigdy tego, ile trafiło do konkretnego numeru PWZ. Wykład o tym, jak działa finansowanie NFZ, i o tym, gdzie po drodze znika jawność. POZ: pieniądz za zarejestrowanego pacjenta Kapitacja jest jawna co do grosza — a i tak nie wiadomo, ile zostaje lekarzowi. Ten sam strumień naraz najbardziej i najmniej jawny w systemie. Apteka i recepta: pieniądz, którego nikt nie sumuje Refundacja 25,5 mld zł, wyłudzenia, receptomaty, kolejka po receptę — wszystko zbiega się na numerze PWZ, a nikt tego nie łączy ani nie publikuje. COVID-19: miliardy bez jawnego rozliczenia Fundusz COVID ~190 mld zł, ~9 mld dodatków wypłaconych — wg NIK — bez żadnej kontroli, 15 tys. zł za 30 minut pracy. Nie o szczepionkach, o pieniądzu. Naczelna Izba Lekarska a kontrakty lekarskie Kontraktów samorząd nie wprowadził — zrobił to związek zawodowy (OZZL) i ustawodawca. NIL ani ich nie forsuje, ani przeciw nim nie protestuje: broni prawa do kontraktu, lecz krytykuje nadużycia. Rozwiązaniem nie jest likwidacja formy, lecz jawność łącznej kwoty po numerze PWZ.

Dostęp do zawodu i kształcenie6

Dlaczego brakuje lekarzy Miejsc jest dużo, a lekarza „nie ma”. Sześć mechanizmów paradoksu — i dlaczego to nie problem samej liczby. Lekarze ze wschodu Lekarze spoza UE wchodzą do zawodu decyzją ministra, z pominięciem izb i weryfikacji dyplomu. Mechanizm, liczby i luki jawności. Lejek kształcenia Miejsc przybywa, ale 2/3–3/4 miejsc specjalizacyjnych co roku stoi pustych. Wąskie gardło jest strukturalne. English Division: kogo naprawdę kształcimy Co szóste miejsce na medycynie jest anglojęzyczne, a zostaje mniej niż 1% absolwentów. Czesne, przychody uczelni i stawki nauczycieli — wszystko jawne co do złotówki. Zarezerwowane dla lekarzy: rynek urody, który wyciąga ich z kolejki Państwo oddaje lekarzom wyłączność na dochodową medycynę estetyczną. Skoro tylko oni mogą — gotówka przeciąga deficytowe godziny od pacjenta. Miarą ciągu jest cały zagrożony rynek beauty, nie garstka dzisiejszych lekarzy. Najwyższa kara, której prawie się nie orzeka Sąd lekarski może odebrać prawo do zawodu — przez ćwierć wieku (2000–2024) zrobił to prawomocnie wobec około 20 lekarzy, mniej więcej jednego rocznie. 86% spraw kończy się upomnieniem, naganą lub grzywną. Dane policzone z rocznych sprawozdań sądów lekarskich. Nie o „bezkarnych lekarzach”, lecz o tym, jak korporacja rozlicza samą siebie.

Kadra i porównania2

Pielęgniarstwo w Polsce: drabina wieku i nadchodzący niedobór Najstarsza kadra systemu: średni wiek pielęgniarki to 54 lata, 34% jest już w wieku emerytalnym, a do 2030 r. będzie ich 65%. Wchodzi 6205 rocznie, w wiek emerytalny — nawet 10 tys. Do tego gęstość 5,9 na 1000 (najniższa w UE), emigracja i starzejące się społeczeństwo. Nożyce, które właśnie się zamykają. Zarobki lekarzy: Polska na tle sąsiadów Czechy, Niemcy, Austria — u sąsiadów płace są jawne w taryfach. Polska ukrywa realny dochód w niejawnym kontrakcie.

To dopiero początek działu — kolejne analizy w przygotowaniu. Zob. też dane, mechanizmy i bazę artykułów.