English Division: kogo naprawdę kształcimy

1. Skala: co szóste miejsce, i to od dawna#

Rozporządzenie Ministra Zdrowia o limicie przyjęć ma cztery kolumny. Trzy dotyczą studiów po polsku, czwarta — studiów „w języku innym niż język polski”. To osobna pula i osobna rekrutacja. Zsumowaliśmy tę kolumnę po wszystkich uczelniach dla każdego rocznika od 2012/13.

Obraz jest jednoznaczny i — co ważne — nie potwierdza najprostszej wersji zarzutu. Miejsc anglojęzycznych nie przybywa: od 2017 r. trzymają się w wąskim przedziale 1 824–1 967 rocznie. Rośnie za to część polskojęzyczna, dlatego udział miejsc obcojęzycznych spadł z 24,8% (2012/13) do 18,0% (2025/26). Skala nie rośnie — ale też przez czternaście lat ani razu nie zmalała poniżej 1 288 miejsc rocznie.

Obliczenia własne z załącznika nr 1 do rozporządzeń Ministra Zdrowia w sprawie limitu przyjęć (kolumna „w języku innym niż język polski”, suma po uczelniach). Dz.U.: 2012 poz. 864, 2016 poz. 982, 2020 poz. 1272, 2025 poz. 1086 i analogiczne dla pozostałych lat. Zastrzeżenie: limit to sufit, nie liczba przyjętych ani absolwentów — 24 266 to miejsca w rozporządzeniach, nie „wykształceni lekarze”. Rocznik 2015/16 odczytany z pliku Dz.U. o uszkodzonym układzie kolumn — traktujemy go jako wymagający potwierdzenia.

Kto prowadzi nabór anglojęzyczny#

W 2025/2026 robi to 17 uczelni. Największą pulę ma Poznań, nie Warszawa.

Miejsca na studiach w języku innym niż polski, kierunek lekarski, rok 2025/2026 (Dz.U. 2025 poz. 1086, zał. nr 1). Razem 1 888.

2. Ilu zostaje: mniej niż jeden na stu#

Państwo prowadzi system monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów (ELA), który porównuje dyplomy z danymi ZUS. Dla rocznika 2021 wynik jest jednoznaczny: ponad 17% absolwentów studiów medycznych (przyszłych lekarzy i stomatologów) to cudzoziemcy, a mniej niż 1% absolwentów-cudzoziemców z dziedziny nauk medycznych i nauk o zdrowiu podejmuje pracę w Polsce. W skali wszystkich dziedzin 98% absolwentów-cudzoziemców w ogóle nie pojawia się wśród pracujących w Polsce. Dla porównania: wśród polskich absolwentów medycyny udział zatrudnionych sięga 95%.

Nie jest to przypadek ani luka. Ustawa z 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dała absolwentom studiów w języku obcym wybór: zdać LEK i uzyskać zaświadczenie o formalnych kwalifikacjach, z którym wyjeżdża się do innego państwa Unii — albo zdać dodatkowo egzamin z języka polskiego i uzyskać prawo wykonywania zawodu tutaj. Pozytywna decyzja ministra jest przy tym równoważna odbyciu stażu podyplomowego. Ustawodawca świadomie zbudował ścieżkę wyjazdu i opisał to wprost w uzasadnieniu.

Ten sposób liczenia ma konkretny skutek. Gdy pada zdanie „Polska kształci rekordową liczbę lekarzy”, w nagłówkowej liczbie siedzi blisko dwa tysiące miejsc rocznie, z których do polskiego systemu wraca ułamek procenta. Realnie system zasila około 8,6 tys. miejsc polskojęzycznych, nie 10,5 tys. A na tej samej nagłówkowej liczbie opiera się teza o zbliżającej się nadpodaży lekarzy. Nie twierdzimy, że ktokolwiek liczy tak celowo — opisujemy skutek, nie zamiar.

Losy absolwentów — ELA, „Absolwenci obcokrajowcy na polskim rynku pracy” (8. odsłona systemu, rocznik dyplomu 2021); struktura studentów i udział 91% — OPI PIB / RAD-on, „Cudzoziemcy na uczelniach w Polsce 2024”; osobna rekrutacja i czesne — Konkret24 / TVN24; ścieżka dla absolwentów studiów w języku obcym — Dz.U. 2020 poz. 1291.

3. Dlaczego szkolimy lekarzy na eksport#

Bo to się opłaca — i, w odróżnieniu od reszty pieniądza w ochronie zdrowia, jest policzalne. Cena dyplomu lekarza jest publicznie ogłoszona, na sześć lat z góry.

Kierunek lekarski w języku angielskim, rok akademicki 2025/2026, dane ze stron uczelni: Poznań, Wrocław, Katowice, Gdańsk, Kraków. Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego nie podajemy — jego Biuletyn Informacji Publicznej zwraca błąd serwera, a portale pośredników podają wartości rozbieżne o kilka tysięcy euro. Wolimy lukę niż zgadywankę.

Dla uczelni to nie dodatek, tylko filar budżetu. W sprawozdaniu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu za 2020 r. pozycja „opłaty za świadczone usługi edukacyjne” to 69,7 mln zł przy 301,2 mln zł przychodów operacyjnych — około 23%. W skali kraju, przy 6,3–7,1 tys. cudzoziemców na kierunku lekarskim i czesnym rzędu 65 tys. zł, daje to 0,4–0,5 mld zł rocznie. To szacunek własny, nie liczba sprawozdawcza — bo takiej liczby nikt nie publikuje: pozycja „opłaty za usługi edukacyjne” obejmuje też studia niestacjonarne po polsku i podyplomowe, więc nie wolno jej podpisać jako „przychód z English Division”. Dla porządku: czesne nie rośnie w oderwaniu od rzeczywistości — jedyna uczelnia z pełnym szeregiem historycznym, Uniwersytet Jagielloński, podniosła je z 14 000 € (rocznik 2019/20) do 16 000 € (rocznik 2026/27), czyli o 14,3% w siedem lat — realnie, po inflacji, taniej.

I tu pętla się domyka. Za te pieniądze uczelnia kupuje czas lekarzy, bo kadrę kliniczną stanowią praktykujący lekarze — a płaci im więcej, gdy zajęcia są po angielsku. Nie jest to nigdzie ukrywane: stawki leżą w zarządzeniach rektorów i regulaminach wynagradzania.

Jeszcze czyściej widać to w Lublinie, bo tam różnica jest wyłącznie językowa: ta sama godzina ponadwymiarowa, ten sam nauczyciel, a za grupę anglojęzyczną dochodzi dodatek 60 zł do wykładu (50 zł do pozostałych zajęć). Godzina adiunkta: 69 zł po polsku, 129 zł po angielsku. Stawka za promotorstwo pracy dyplomowej pisanej w języku obcym — podwojona. Nie wszędzie da się to sprawdzić: Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, z największą pulą miejsc anglojęzycznych w kraju, deleguje stawki do zarządzenia rektora, którego w BIP nie ma. Jawność jest realna, ale nierówna.

Stawki WUM — zarządzenie Rektora nr 36/2017 z 5 kwietnia 2017 r., załączniki nr 1 i nr 2 (stawki anglojęzyczne są maksymalne); stawki Lublina — Regulamin Wynagradzania UM w Lublinie, tekst jednolity z 18 stycznia 2021 r., zał. nr 5 i 6 (BIP, PDF). Zastrzeżenie: 250 zł za wykład anglojęzyczny to dodatkowe wynagrodzenie z przychodów własnych uczelni (art. 151 ust. 8 ustawy — czyli wprost z czesnego), a stawka za godzinę ponadwymiarową na studiach stacjonarnych po polsku to inna kategoria prawna (w WUM 70 zł dla profesora, wg zarządzenia z 2005 r., nadal publikowanego). Nie zestawiamy ich jako „to samo za to samo”.

Minimum profesorskie — rozporządzenie MNiSW z 14.04.2026, Dz.U. 2026 poz. 525 (9 370 → 9 650 zł, ze skutkiem od 1.01.2026); stawki pochodne — art. 137 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (profesor uczelni 83%, adiunkt 73%, asystent 50%). Sprawozdanie z wykonania planu rzeczowo-finansowego UM we Wrocławiu za 2020 r. — BIP UMW (ten sam BIP publikuje plany tylko do 2021 r., a sprawozdanie za 2024 r. — bez rachunku wyników). Liczba studentów-cudzoziemców — OPI PIB / RAD-on 2024.