zarobkilekarzy.pl

Analizy · Świat · Kanada

Kanada: gdy rząd narzuca lekarzom warunki ustawą

Ostatnia aktualizacja:

Ustawa specjalna w Quebecu z 2025 r., cięcia taryf w Ontario, wypowiedziana umowa w Albercie i strajk w Saskatchewan w 1962 r. — jak kanadyjskie prowincje narzucały lekarzom warunki, jak lekarze odpowiadali i czym te spory się kończyły. Na tle tych sporów: jawność płatności ze środków publicznych.

Wprowadzenie#

Kilka razy w ostatnich sześćdziesięciu latach rządy kanadyjskich prowincji próbowały narzucić lekarzom warunki pracy i wynagradzania bez ich zgody: jednostronnie cięły stawki, wypowiadały umowy, zakazywały wspólnych protestów i grożyły karami. Najświeższy przykład to Quebec. W październiku 2025 r. parlament prowincji w ciągu jednej nocy uchwalił ustawę, która obniżała taryfy lekarzy o 13,04%, wiązała część wynagrodzenia z dostępnością opieki i przewidywała kary do 500 000 dolarów kanadyjskich (CAD) dziennie — ok. 1,34 mln zł1 — dla organizacji lekarzy.

Opisujemy, jak działa kanadyjski system, w którym do takich sporów dochodzi, co dokładnie zawierała ustawa z Quebecu, jak odpowiedzieli na nią lekarze i instytucje i co z niej zostało pół roku później. Dla porównania — trzy wcześniejsze przypadki: Ontario, Alberta i spory historyczne. Na końcu: jakie miejsce zajmowała w tych sporach jawność pieniędzy publicznych płaconych lekarzom.

Sześć dekad sporów rządów z lekarzami w Kanadzie
  • Działanie rządu
  • Reakcja lekarzy i samorządu
  • Sąd lub arbiter
  • Porozumienie

Kanadyjski system w skrócie#

Kanadyjska ochrona zdrowia nie ma jednego ogólnokrajowego płatnika. Każda prowincja i każde terytorium prowadzi własny publiczny plan ubezpieczenia i samo reguluje zawody medyczne. Rząd federalny ustala wspólne standardy i dokłada pieniądze.2

Standardy wyznacza federalna ustawa o zdrowiu (Canada Health Act) z 1984 r. Plan prowincji musi spełniać pięć kryteriów: być prowadzony przez organ publiczny i nie dla zysku, obejmować wszystkie medycznie konieczne usługi szpitalne i lekarskie, obejmować 100% ubezpieczonych mieszkańców, działać także po przeprowadzce do innej prowincji i nie stawiać barier w dostępie — również finansowych.3 Ustawa nie zakazuje dopłat lekarzowi bezpośrednio — działa przez pieniądze: jeśli prowincja dopuszcza dopłaty od pacjentów do usług objętych planem, rząd federalny potrąca jej z transferu dokładnie tyle, ile pacjenci dopłacili. Sam zakaz dla lekarzy wprowadzają prowincje we własnych przepisach.3

Ten transfer (Canada Health Transfer) wynosi w roku budżetowym 2025–26 według wstępnych danych 54,69 mld CAD (ok. 147 mld zł).4 Ustawa nie obejmuje m.in. leków na receptę poza szpitalem, stomatologii (poza zabiegami w szpitalu), badań wzroku i okularów, opieki domowej ani transportu sanitarnego — te prowincje finansują częściowo, zwykle dla wybranych grup, np. seniorów i dzieci.2 Prywatne placówki mogą działać, ale nie mogą pobierać opłat za usługi medycznie konieczne.5

Według prognozy Kanadyjskiego Instytutu Informacji o Zdrowiu (CIHI) Kanada wyda na zdrowie w 2025 r. 398,8 mld CAD (ok. 1,07 bln zł), czyli 12,7% PKB i 9 626 CAD (ok. 25,9 tys. zł) na mieszkańca. 71,2% tej kwoty pochodzi ze źródeł publicznych, a usługi lekarzy stanowią 13,8% wszystkich wydatków.6 W 2024 r. CIHI odnotował w Kanadzie 99 555 lekarzy.7

Jak płaci się lekarzom#

Większość lekarzy w Kanadzie nie jest pracownikami szpitali ani ministerstwa. Lekarz rodzinny rozlicza się z planem prowincji jako niezależny usługodawca.5 Wysokość taryfy prowincja ustala w umowie z organizacją lekarzy. W Ontario rząd nie ma jednak obowiązku negocjować stawek z lekarzami, a ci nie są związkiem zawodowym i nie mają prawa do rokowań zbiorowych — w razie fiaska rozmów rząd może ustalić taryfę sam, co zrobił w 2012 i 2015 r.8

W roku budżetowym 2023–24 prowincje wypłaciły lekarzom łącznie 34,58 mld CAD (ok. 107,7 mld zł) płatności klinicznych. 71,8% tej kwoty stanowiła opłata za usługę (fee-for-service), resztę — płatności alternatywne, np. ryczałty i pensje.9

Średnia płatność kliniczna brutto na lekarza, 2023–24
ProwincjaŚrednia płatność na lekarzaUdział opłaty za usługę
Kanada383 497 CADok. 1,19 mln zł71,8%
Alberta429 362 CADok. 1,34 mln zł87,4%
Ontario*390 588 CADok. 1,22 mln zł66,1%
Quebec353 385 CADok. 1,10 mln zł79,3%

* Według CIHI dane Ontario za ten rok są niedoszacowane, m.in. z powodu braku wypłat wyrównawczych — to dolna granica. Średnia obejmuje lekarzy stale praktykujących w prowincji i nie uwzględnia specjalistów diagnostyki obrazowej i laboratoryjnej. Kwoty w złotych — po średnim kursie NBP z 2023 r.1 Źródło: CIHI.910

To kwoty brutto wypłacone z planu publicznego, przed kosztami prowadzenia praktyki.10 Lekarz nie ma też klasycznego prawa do strajku, bo nie jest pracownikiem. Jego narzędziem nacisku jest skoordynowane ograniczanie pracy — zamykanie gabinetów, rezygnacja z dyżurów — albo wyjście z publicznego planu. Właśnie w te „działania skoordynowane” celowały ustawy specjalne w Quebecu.

Quebec 2025: ustawa uchwalona w jedną noc#

Skąd się wzięła#

W maju 2025 r., w trakcie negocjacji nowych umów, minister zdrowia Quebecu złożył projekt ustawy nr 106, który uzależniał część wynagrodzenia lekarzy od wskaźników dostępu do opieki.11 Rozmowy z federacją lekarzy rodzinnych (FMOQ) i federacją specjalistów (FMSQ) nie przyniosły porozumienia. Rząd uzasadniał zmiany tym, że około 1,5 mln mieszkańców prowincji, czyli 17%, w tym 200 tys. osób szczególnie potrzebujących opieki, nie ma lekarza rodzinnego. Premier mówił o 9 mld CAD (ok. 24,2 mld zł) rocznie wydawanych na lekarzy12 — to wypowiedź polityczna; CIHI podaje dla Quebecu 6,99 mld CAD (ok. 21,8 mld zł) płatności klinicznych w 2023–24, przy czym nie obejmują one wszystkich wydatków na lekarzy.9

24 października 2025 r. rząd wniósł ustawę nr 2. Uchwalono ją w trybie bâillon — z zamknięciem debaty i pominięciem szczegółowych prac w komisji — 25 października, tuż przed 4:00 rano, głosami 63 do 27. Tego samego dnia weszła w życie (część przepisów miała zacząć obowiązywać później). Liczy 214 artykułów.1314

Co zawierała#

Główne elementy ustawy nr 2 (2025)
ElementTreśćPrzepis
Płaca zależna od celówDo 15% wynagrodzenia jako „dodatek zbiorowy” wypłacany grupom lekarzy za realizację celów dostępuart. 29.20
Cięcie taryfOd 1.01.2026 każda stawka publicznego ubezpieczyciela (RAMQ) równa 86,96% stawki z 31.12.2025, czyli niższa o 13,04% (z wyjątkami)art. 108
ZamrożenieUmowy przedłużone do 31.03.2028; budżet specjalistów obniżony z 5 316,2 mln CAD (ok. 14,29 mld zł) w 2024–25 do 4 578,6 mln CAD (ok. 12,31 mld zł) w 2027–28art. 107, 124–125
Zakaz działań skoordynowanychDomniemanie koordynacji, gdy kilku lekarzy ogranicza pracę jednocześnie albo zgodnie z sugestią federacjiart. 131–133
KapitacjaOpłata za zapisanego pacjenta dla lekarzy rodzinnych; rząd mógł ustalać sposób wynagradzania rozporządzeniemzmiany ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym

Źródło: tekst ustawy nr 2 (2025, c. 25).14 Kwoty w złotych — po średnim kursie NBP z 2025 r.1

Kary za udział w działaniach skoordynowanych naliczano za każdy dzień, przy recydywie podwójnie. Lekarz tracił ponadto pół roku stażu za każdy dzień udziału, a udział był traktowany jako czyn uchybiający godności zawodu, co otwierało drogę do postępowania dyscyplinarnego.14

Ten mechanizm nie był nowy. W czerwcu 2002 r. w Shawinigan-Sud zmarł pacjent, który przyjechał na oddział ratunkowy kilka minut po jego zamknięciu na noc — zabrakło lekarzy do dyżuru.15 Pięć tygodni później Quebec w jeden dzień uchwalił ustawę nr 114: na żądanie ministra regionalne władze medyczne układały obowiązkowe grafiki dyżurów, a działania zbiorowe zostały zakazane. Część o dyżurach obowiązywała do końca 2002 r.1617 Kary dla lekarzy, przedstawicieli federacji i federacji są w ustawie z 2025 r. dokładnie czterokrotnością tamtych:

Kara za każdy dzień udziału w działaniach skoordynowanych
Kto płaciUstawa nr 114 (2002)Ustawa nr 2 (2025)
Lekarz1 000–5 000 CADok. 2,6–13,0 tys. zł4 000–20 000 CADok. 10,8–53,8 tys. zł
Przedstawiciel federacji7 000–35 000 CADok. 18,2–91,0 tys. zł28 000–140 000 CADok. 75,3–376,3 tys. zł
Federacja25 000–125 000 CADok. 65,0–324,9 tys. zł100 000–500 000 CADok. 268,8 tys.–1,34 mln zł

Źródła: ustawa nr 114, art. 20;17 ustawa nr 2, art. 201.14 Kwoty w złotych — po średnim kursie NBP z roku uchwalenia ustawy (2002 i 2025).1

Reakcja lekarzy i instytucji#

Kolegium lekarzy Ontario odnotowało 263 wnioski o prawo wykonywania zawodu od lekarzy z Quebecu między 23 października a 10 listopada 2025 r. — wobec 19 w ciągu poprzednich niemal pięciu miesięcy (od 1 czerwca). W tym czasie wydało 35 certyfikatów. Ponad połowę wnioskodawców stanowili lekarze rodzinni. Kolegium zastrzegło, że nie każdy wniosek skończy się licencją i że nie zna motywów wnioskodawców.18 Samorząd zawodowy lekarzy Quebecu (Collège des médecins) zaapelował 7 listopada o wstrzymanie stosowania ustawy i powrót do rozmów, wskazując na brak konsultacji i ryzyko pogorszenia dostępu do opieki.19 Obie federacje i stowarzyszenia studentów medycyny zaskarżyły ustawę, powołując się na Kartę praw i wolności. 13 listopada Sąd Wyższy odmówił zawieszenia przepisów na wniosek studentów, uznając jednak, że sprawa zasługuje na rozpoznanie co do istoty.20

Opinia publiczna była podzielona. W sondażu Léger 65% ankietowanych uznało, że reforma pogorszy opiekę albo niczego nie zmieni.21 Według badania Pollara w Quebecu niewielka większość była przeciw ustawie, a około czterech na dziesięciu badanych ją popierało.22

Co zostało z ustawy#

Quebec: od projektu ustawy do porozumień (2025–2026)
  • Działanie rządu
  • Reakcja lekarzy i samorządu
  • Sąd lub arbiter
  • Porozumienie

Źródła zdarzeń na osi: teksty ustaw nr 2, 16 i 19,142324 komunikaty rządu Quebecu2526 i relacje mediów.111920272829303132

Rozdział z zakazem działań skoordynowanych i karami uchylono 48 dni po uchwaleniu ustawy. Ta sama ustawa nr 16 z mocą wsteczną przesunęła wejście w życie ustawy nr 2 na 28 lutego 2026 r., więc kary formalnie nie zaczęły obowiązywać.23 Porozumienie z lekarzami rodzinnymi z grudnia 2025 r. przewiduje zwiększenie ich budżetu o 14,5%, czyli 435 mln CAD (ok. 1,17 mld zł), i od czerwca 2026 r. model: 50% kapitacja, 30% opłata za usługę, 20% stawka godzinowa.2729 Z pierwotnego pomysłu przetrwało wiązanie części wynagrodzenia z dostępem do opieki — ale w formie wynegocjowanej z lekarzami, z premią 75 mln CAD (ok. 202 mln zł) za dobrowolne zapisy pacjentów.27

Z ustawy nr 2 zniknęło też jej sedno finansowe. Ustawa nr 19 z lutego 2026 r. uchyliła m.in. przepis o 15% wynagrodzenia zależnym od celów, obniżkę taryf o 13,04%, przedłużenie umów do 2028 r. i obniżone budżety specjalistów — zanim cięcie taryf zaczęło obowiązywać.24

Według danych rządu Quebecu w roku 2025–26 publiczną sieć opuściło 518 lekarzy rodzinnych, wobec 489 rok wcześniej. Liczby obejmują wszystkie odejścia, także emerytalne; ministra zdrowia oceniła, że nie da się stwierdzić, by wszystkie wiązały się z ustawą, i że fali odejść nie było.33 Ogólnokanadyjskie dane CIHI o przepływach lekarzy kończą się na 2024 r., więc pełny obraz pokaże dopiero kolejna edycja.34

Ontario 2012–2019: cięcia zakończone wyrokiem arbitra#

W maju 2012 r., po zerwaniu rozmów z Ontaryjskim Stowarzyszeniem Medycznym (OMA), rząd Ontario jednostronnie zmienił 37 pozycji taryfy publicznego ubezpieczenia (OHIP). Planował oszczędzić 338 mln CAD (ok. 1,10 mld zł) w 2012–13 i 440 mln CAD (ok. 1,43 mld zł) w 2013–14.35 W listopadzie tymczasowe porozumienie zmieniło 6 z tych cięć36, a członkowie OMA przyjęli je następnie 81% głosów.8

W 2015 r. rząd powtórzył ten mechanizm: od stycznia narzucił liniowe obniżenie płatności, a od października kolejne.8 Ostatecznie obniżki wyniosły 3,95% w opłatach za usługę i 2,65% w pozostałych płatnościach, a od 2012 r. obowiązywała jeszcze obniżka 0,5%.37 Budżet OHIP na opłaty za usługę wynosił wtedy około 11,5 mld CAD (ok. 34,2 mld zł); odrzucona w 2016 r. umowa miała go zwiększać o 2,5% rocznie.8 W sierpniu 2016 r. lekarze ją odrzucili (63,1% przeciw); wśród powodów wymieniano m.in. brak wiążącego arbitrażu.8 Taki arbitraż przyjęli w czerwcu 2017 r. (65% za).38

Ontario: od cięć do wyroku arbitra (2012–2019)
  • Działanie rządu
  • Reakcja lekarzy i samorządu
  • Sąd lub arbiter
  • Porozumienie

Arbiter wydał wyrok 19 lutego 2019 r. Na lata 2017–2021 przyznał podwyżki 0,75% / 1,25% / 1% / 1%, odrzucił postulowany przez rząd twardy limit budżetu na usługi lekarskie, a od 1 kwietnia 2019 r. zniesiono liniowe obniżki z lat 2012 i 2015.37 W zamian zobowiązał strony do znalezienia 460 mln CAD (ok. 1,33 mld zł) oszczędności na usługach uznanych za niewłaściwe. Zauważył przy tym, że żadna inna kanadyjska prowincja nie stosuje twardego limitu.39 Od pierwszych jednostronnych cięć do wyroku minęło siedem lat.

Alberta 2020–2022: wypowiedziana umowa i wycofana władza#

W grudniu 2019 r. Alberta dodała do ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym art. 40.2, który pozwalał ministrowi zdrowia wypowiedzieć umowę ze Stowarzyszeniem Medycznym Alberty (AMA).40 20 lutego 2020 r. rząd ogłosił koniec umowy i nowe zasady od 1 kwietnia. Łączne wynagrodzenie lekarzy miało pozostać na poziomie 5,4 mld CAD (ok. 15,7 mld zł) rocznie, a zmiany miały zapobiec 2 mld CAD (ok. 5,8 mld zł) dodatkowych kosztów w ciągu czterech lat. Najgłośniejsza dotyczyła dopłaty za wizytę dłuższą niż 15 minut: z 18 do 9 CAD (z ok. 52 do 26 zł), z perspektywą likwidacji.41

Rząd zaczął się wycofywać po niespełna czterech tygodniach. 17 marca 2020 r., na początku pandemii, wstrzymał zmianę dopłat.42 Gdy lekarze z małych miejscowości zapowiedzieli rezygnację z dyżurów na oddziałach ratunkowych i porodowych, rząd pod koniec kwietnia zmienił zasady rozliczeń, by ich zatrzymać. Efekty były mieszane: część lekarzy została, a dziewięciu lekarzy z Pincher Creek podtrzymało plan wycofania usług szpitalnych.43 W ankiecie AMA z lipca 2020 r. 42% z 1740 respondentów zapowiedziało wyjazd z prowincji, a co najmniej 10 miejscowości ograniczyło usługi lub zapowiedziało odejście lekarzy; resort zdrowia kwestionował skalę zjawiska.44 Dane o faktycznych odejściach nie są dostępne.

AMA pozwała rząd o 255 mln CAD (ok. 741 mln zł), zarzucając naruszenie wolności zrzeszania się.40 W marcu 2021 r. lekarze odrzucili pierwszą propozycję umowy (53% przeciw).45 We wrześniu 2022 r. ratyfikowali umowę na lata 2022–26 (70,2% za), z 252 mln CAD (ok. 864 mln zł) nowych wydatków i podwyżkami stawek o 1% rocznie przez trzy lata.46 W grudniu 2022 r. parlament Alberty uchylił art. 40.2; w zamian AMA zobowiązała się wycofać pozew po wejściu tej zmiany w życie.4748

Alberta: od wypowiedzenia umowy do jej przywrócenia (2019–2022)
  • Działanie rządu
  • Reakcja lekarzy i samorządu
  • Porozumienie

Wcześniejsze spory: Saskatchewan 1962, Quebec 1970, Ontario 1986#

Saskatchewan 1962. 1 lipca, w dniu wejścia w życie pierwszego w Kanadzie powszechnego ubezpieczenia na usługi lekarskie, około 90% lekarzy prowincji zamknęło gabinety. Strajk trwał 23 dni.49 Rząd sprowadzał lekarzy z zewnątrz — z samej Wielkiej Brytanii około 90.50 Spór zakończyło porozumienie z Saskatoon z 23 lipca: ubezpieczenie pozostało powszechne i publiczne, a lekarze zachowali opłatę za usługę i prawo do praktyki poza planem.51

Quebec 1970. Specjaliści protestowali przeciw publicznemu planowi ubezpieczenia. Parlament uchwalił ustawę nr 41 nakazującą powrót do pracy. Według ówczesnej prasy specjaliści najpierw zapowiedzieli, że ją zignorują, a do pracy wrócili w szczytowym momencie Kryzysu Październikowego, po apelu Kanadyjskiego Stowarzyszenia Medycznego.52

Ontario 1986. Federalna ustawa o zdrowiu z 1984 r. potrącała prowincjom z transferów dolar za każdy dolar dopłat pobranych od pacjentów; do 1986 r. rząd federalny zatrzymał w ten sposób Ontario 100 mln CAD. Prowincja zakazała dopłat ustawą, a lekarze odpowiedzieli strajkiem od 12 czerwca do 7 lipca 1986 r. — w części szpitali dłużej. Zakaz utrzymano.53 Kwoty z 1986 r. nie przeliczamy na złote — to okres sprzed denominacji złotego.

Jawność płatności w tych sporach#

Spory o wynagrodzenia kilkakrotnie splatały się w Kanadzie z jawnością tego, ile publiczny płatnik wypłaca poszczególnym lekarzom.

Ontario: wyrok z 2018 r. Dziennikarka „Toronto Star” wystąpiła na podstawie przepisów o dostępie do informacji o nazwiska, specjalizacje i kwoty 100 lekarzy, którzy w latach 2008–2012 rozliczyli najwięcej w OHIP. Komisarz ds. informacji nakazał ujawnienie, a 3 sierpnia 2018 r. sąd apelacyjny Ontario oddalił odwołanie OMA i grup lekarzy. Uznał za rozsądną ocenę komisarza, że w tej sprawie kwota rozliczeń brutto nie jest informacją o prywatnych finansach lekarza, bo — wobec kosztów prowadzenia praktyki — „nie jest wiarygodnym wskaźnikiem” jego osobistej sytuacji finansowej.54 W kwietniu 2019 r. Sąd Najwyższy Kanady odmówił rozpoznania sprawy.55 Ujawnione dane pokazały, że w 2012–13 setka największych rozliczających otrzymała łącznie 191 mln CAD (ok. 622 mln zł).56 Wyrok dotyczył jednak jednego wniosku. Rządowej listy, która regularnie publikowałaby rozliczenia lekarzy w Ontario, nie znaleźliśmy.

Ontario 2016 i Alberta 2020: jawność w trakcie sporu. W Ontario minister zdrowia uzależnił zgodę na arbitraż m.in. od pełnej jawności wynagrodzeń lekarzy.57 W Albercie, w szczycie sporu, minister zdrowia zagroził ujawnieniem rozliczeń poszczególnych lekarzy44, a we wrześniu 2020 r. rząd wydał rozporządzenie o jawności płatności za usługi. Organizacja lekarzy podkreślała, że kwota brutto nie jest dochodem.58 Nie ustaliliśmy, czy imienna lista została opublikowana.

Kolumbia Brytyjska i Nowy Brunszwik: jawność z ustawy. W Kolumbii Brytyjskiej coroczny wykaz (tzw. Blue Book), publikowany na podstawie ustawy o informacji finansowej, podaje z nazwiska każdego lekarza, który otrzymał z publicznego planu co najmniej 25 000 CAD (ok. 72,7 tys. zł) brutto.59 Dane z kolejnych lat są dostępne także w formacie otwartym.60 Nowy Brunszwik publikuje roczną listę płatności; za 2022–23 objęła 1 816 lekarzy, z których 48 otrzymało co najmniej 1 mln CAD (ok. 3,43 mln zł).61 Tamtejsze towarzystwo lekarskie nie kwestionuje samej publikacji, zastrzega tylko, że kwoty to zwykle przychód praktyki, a nie dochód osobisty.62

Żadna z tych list nie pokazuje łącznych pieniędzy publicznych, które trafiają do jednego lekarza od różnych płatników — każda obejmuje tylko płatności z jednego planu prowincji.

Podsumowanie#

W trzech współczesnych sporach rządy prowincji narzuciły lekarzom warunki ustawą lub decyzją jednostronną: w Ontario w 2012 i 2015 r., w Albercie w 2020 r. i w Quebecu w 2025 r. We wszystkich trzech ostateczny kształt wynagrodzeń ustaliło porozumienie z lekarzami albo wyrok arbitra. W Quebecu rozdział karny ustawy nr 2 uchylono po 48 dniach, a obniżkę taryf — zanim zaczęła obowiązywać; porozumienie przewiduje budżet lekarzy rodzinnych wyższy o 14,5%. W Ontario arbiter odrzucił twardy limit budżetu, a liniowe obniżki z lat 2012 i 2015 zniesiono. W Albercie parlament odebrał ministrowi prawo do wypowiadania umów, a organizacja lekarzy wycofała pozew.

Trwalsze okazywały się zmiany samych zasad systemu: powszechne ubezpieczenie w Saskatchewan w 1962 r. i zakaz dopłat w Ontario w 1986 r. przetrwały mimo strajków. Podobnie z jawnością. Tam, gdzie publikacja płatności jest stałym obowiązkiem z ustawy (Kolumbia Brytyjska, Nowy Brunszwik), działa niezależnie od tego, jak akurat idą negocjacje płacowe. W Ontario i Albercie jawność pojawiła się w samym środku sporu — jako warunek ministra dla arbitrażu (2016) i groźba ministra po ankiecie lekarzy (2020) — a stałej, regularnie publikowanej listy rozliczeń w tych prowincjach nie znaleźliśmy. Jedyne ujawnienie w Ontario wymusił wyrok w sprawie pojedynczego wniosku dziennikarki (2018).

Skutki kadrowe są trudniejsze do zmierzenia, niż sugerowały zapowiedzi. Liczba wniosków o licencję w sąsiedniej prowincji wzrosła po ustawie quebeckiej kilkunastokrotnie, ale dane o faktycznych odejściach z publicznego systemu pokazują wzrost o 29 osób rok do roku, z emeryturami włącznie. Pełny obraz przyniosą dopiero dane CIHI za 2025 r.

O metodzie. Treść ustaw nr 2, 16, 19 i 114 pochodzi z oficjalnych tekstów opublikowanych przez Publications du Québec, wyrok z Ontario — z oficjalnej strony sądów Ontario, dane o płatnościach, wydatkach i migracji — z tabel CIHI. Przebieg negocjacji i wypowiedzi stron opisujemy na podstawie relacji mediów publicznych i agencyjnych. Kwoty w dolarach kanadyjskich (CAD) przeliczamy na złote po średnim rocznym kursie NBP z roku, którego dotyczy kwota (dla lat budżetowych — z roku, w którym się zaczynają; dla przepisów — z roku uchwalenia ustawy).1 Opisujemy mechanizmy, nie osoby — dlatego w tekście występują funkcje, a nie nazwiska.

Przypisy

(62)

  1. Narodowy Bank Polski, kursy średnie CAD (tabela A), średnie roczne obliczone z notowań dziennych z API NBP: 2002 — 2,5991; 2012 — 3,2584; 2016 — 2,9777; 2019 — 2,8942; 2020 — 2,9058; 2022 — 3,4267; 2023 — 3,1142; 2024 — 2,9071; 2025 — 2,6882 zł za 1 CAD, https://api.nbp.pl/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Health Canada, Canada’s health care system, https://www.canada.ca/en/health-canada/services/canada-health-care-system.html ↩ ↩2

  3. Canada Health Act, R.S.C. 1985, c. C-6, art. 7–12 i 18–20, https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/c-6/FullText.html ↩ ↩2

  4. Department of Finance Canada, Major federal transfers (tabela; dane na 2025–26 wstępne), https://www.canada.ca/en/department-finance/programs/federal-transfers/major-federal-transfers.html; zasady transferu: Canada Health Transfer, https://www.canada.ca/en/department-finance/programs/federal-transfers/canada-health-transfer.html ↩

  5. Health Canada, How publicly funded coverage works, https://www.canada.ca/en/health-canada/services/health-care-system/canada-health-care-system-medicare/canada-health-act/how-publicly-funded-coverage-works.html ↩ ↩2

  6. CIHI, National Health Expenditure Trends, 2025 (prognoza na 2025 r.), https://www.cihi.ca/en/national-health-expenditure-trends/nhex-trends-reports/nhex-trends-2025-snapshot; https://www.cihi.ca/sites/default/files/document/health-expenditure-data-in-brief-2025-en.pdf ↩

  7. CIHI, Physicians, https://www.cihi.ca/en/physicians ↩

  8. CBC News, 2016, https://www.cbc.ca/1.3722791 ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  9. CIHI, National Physician Database — Payments Data, 2023–2024, tabele A.1.1–A.1.3 i A.3.1, https://www.cihi.ca/sites/default/files/document/npdb-payments-data-tables-2023-en.xlsx ↩ ↩2 ↩3

  10. CIHI, Average gross clinical payment per physician — definicja wskaźnika, https://www.cihi.ca/en/indicators/average-gross-clinical-payment-per-physician ↩ ↩2

  11. Le Soleil, 8.05.2025, https://www.lesoleil.com/actualites/politique/2025/05/08/remuneration-des-medecins-dube-presente-le-projet-de-loi-106-MSOSZWM7FZFOJEDHIR3V3RF3A4/ ↩ ↩2

  12. Le Soleil, 24.10.2025, https://www.lesoleil.com/actualites/politique/2025/10/24/le-gouvernement-legault-impose-la-loi-speciale-aux-medecins-GT35MC5SXVFAZLOVSUQ7UW5J4Q/ ↩

  13. Radio-Canada, 25.10.2025, https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2202166/loi-speciale-adoption-remuneration-medecins ↩

  14. Loi visant principalement à instaurer la responsabilité collective quant à l’amélioration de l’accès aux services médicaux…, LQ 2025, c. 25, Publications du Québec, https://www.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/fileadmin/Fichiers_client/lois_et_reglements/LoisAnnuelles/fr/2025/2025C25F.PDF ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  15. CMAJ, artykuł redakcyjny, 2002, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC122002/ ↩

  16. CMAJ, 2002, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC122047 ↩

  17. Loi visant la prestation continue de services médicaux d’urgence, LQ 2002, c. 39, art. 2, 20 i 26, Publications du Québec, https://www.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/fileadmin/Fichiers_client/lois_et_reglements/LoisAnnuelles/fr/2002/2002C39F.PDF ↩ ↩2

  18. Radio-Canada International, listopad 2025, https://ici.radio-canada.ca/rci/en/news/2206894/over-260-quebec-doctors-apply-for-ontario-licences-in-weeks-following-bill-2 ↩

  19. Collège des médecins du Québec, 7.11.2025, https://www.cmq.org/fr/mot-du-president/20251107-infocmq ↩ ↩2

  20. Le Devoir, 13.11.2025, https://www.ledevoir.com/actualites/justice/933591/pas-suspension-loi-2-medecins-tranche-tribunal ↩ ↩2

  21. Noovo Info, sondaż Léger, https://www.noovo.info/nouvelle/legault-saccroche-malgre-les-sondages-defavorables.html ↩

  22. Pollara Strategic Insights, listopad 2025, https://www.pollara.com/quebec-doctors-oppose-legaults-bill-2-but-where-do-voters-stand ↩

  23. Ustawa nr 16, LQ 2025, c. 39, art. 1 i 4, Publications du Québec, https://www.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/fileadmin/Fichiers_client/lois_et_reglements/LoisAnnuelles/fr/2025/2025C39F.PDF ↩ ↩2

  24. Ustawa nr 19, LQ 2026, c. 2, art. 12 i 14 (uchylenie art. 59–66 i 106–128 ustawy nr 2), Publications du Québec, https://www.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/fileadmin/Fichiers_client/lois_et_reglements/LoisAnnuelles/fr/2026/2026C2F.PDF ↩ ↩2

  25. Gouvernement du Québec, kwiecień 2026, https://www.quebec.ca/nouvelles/actualites/details/quebec-sentend-avec-la-fmsq-pour-ameliorer-lacces-aux-soins-69860 ↩

  26. Gouvernement du Québec, 27.05.2026, https://www.quebec.ca/nouvelles/actualites/details/entente-avec-les-medecins-de-famille-des-objectifs-atteints-plus-rapidement-que-prevu-pour-ameliorer-lacces-aux-soins-70643 ↩

  27. Radio-Canada, 11.12.2025, https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2213419/entente-principe-medecins-details-quebec ↩ ↩2 ↩3

  28. Global News, 18.12.2025, https://globalnews.ca/news/11583871/quebec-health-minister-christian-dube-resigns ↩

  29. Noovo Info, 19.12.2025, https://www.noovo.info/nouvelles/sante/article/les-medecins-de-famille-approuvent-a-97-lentente-avec-quebec/ ↩ ↩2

  30. La Presse, 4.02.2026, https://www.lapresse.ca/actualites/sante/2026-02-04/nouvelle-loi-2/sonia-belanger-reecrit-la-loi-de-christian-dube.php ↩

  31. CBC News, kwiecień 2026, https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/quebec-specialists-contract-agreement-9.7170899 ↩

  32. Noovo Info, 23.04.2026, https://www.noovo.info/nouvelles/article/les-medecins-specialistes-enterinent-leur-entente-avec-le-gouvernement/ ↩

  33. Le Devoir, 26.05.2026, https://www.ledevoir.com/politique/quebec/983012/pas-exode-massif-omnipraticiens-cause-loi-2; Radio-Canada, https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/2256994/medecins-famille-quebec-quitter-reseau-sante-belanger ↩

  34. CIHI, Supply, Distribution and Migration of Physicians in Canada, 2024 — tabele danych, https://www.cihi.ca/sites/default/files/document/supply-distribution-migration-physicians-in-canada-2024-data-tables-en.xlsx ↩

  35. The Commonwealth Fund, 2012, https://commonwealthfund.org/publications/newsletter-article/ontario-government-announces-cuts-physician-fees ↩

  36. Fasken, Health Law Bulletin, 12.12.2012, https://www.fasken.com/en/knowledge/2012/12/healthlawbulletin-20121212 ↩

  37. Ministerstwo Zdrowia Ontario, OHIP INFOBulletin nr 4721, 28.03.2019 — Payment Discounts Effective April 1, 2019, https://collections.ola.org/ser/168629/2019/2019no4721.pdf ↩ ↩2

  38. CBC News, czerwiec 2017, https://www.cbc.ca/1.4165918 ↩

  39. CBC News, 19.02.2019, https://www.cbc.ca/1.5025350 ↩

  40. Alberta Worker, https://albertaworker.ca/news/ama-suing-tyler-shandro-for-over-255m/ ↩ ↩2

  41. CBC News, 20.02.2020, https://amp.cbc.ca/news/canada/calgary/alberta-government-doctors-pay-ama-agreement-1.5470352 ↩

  42. CBC News, 17.03.2020, https://www.cbc.ca/1.5500748 ↩

  43. Global News, 28.04.2020, https://globalnews.ca/news/6879473/alberta-rural-doctors-fee-rules-tyler-shandro/amp ↩

  44. CBC News, 24.08.2020, https://amp.cbc.ca/news/canada/calgary/alberta-health-minister-talks-doctors-1.5698107 ↩ ↩2

  45. Global News, marzec 2021, https://globalnews.ca/news/7752861/alberta-doctors-trust-new-labour-deal-rejected-ucp ↩

  46. Alberta Medical Association, wrzesień 2022, https://albertadoctors.org/news/publications/presidents-letter/members-have-ratified-agreement; CBC News, https://amp.cbc.ca/news/canada/edmonton/alberta-doctors-vote-to-approve-new-contract-with-provincial-government-1.6600648 ↩

  47. CBC News, grudzień 2022, https://amp.cbc.ca/news/canada/edmonton/alberta-government-surrendering-power-to-impose-pay-deals-on-doctors-1.6674828 ↩

  48. Alberta Medical Association, Repealing 40.2, grudzień 2022, https://www.albertadoctors.org/news/publications/presidents-letter/repealing-402/ ↩

  49. Parks Canada, Saskatchewan Doctors’ Strike — wydarzenie o znaczeniu historycznym, https://www.parks.canada.ca/culture/designation/evenement-event/greve-medecins-doctors-strike ↩

  50. The Encyclopedia of Saskatchewan, https://esask.uregina.ca/entry/wolfe_sam_1923-93.html ↩

  51. The Encyclopedia of Saskatchewan, Doctors’ Strike, https://www.esask.uregina.ca/entry/doctors_strike.html ↩

  52. Bibliothèque et Archives nationales du Québec, prasa z 19.10.1970, https://collections.banq.qc.ca/document/s/t/IxpusdaghpaNj4nMQvoVEg ↩

  53. CMAJ, 2018, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5828892 ↩

  54. Ontario Medical Association v. Ontario (Information and Privacy Commissioner), 2018 ONCA 673, pkt 1–3, 26–27, https://www.ontariocourts.ca/decisions/2018/2018ONCA0673.pdf ↩

  55. Sąd Najwyższy Kanady, sprawa nr 38343, https://www.scc-csc.ca/cases-dossiers/search-recherche/38343/ ↩

  56. The Canadian Press (przedruk: Penticton Herald), https://www.pentictonherald.ca/news/national_news/article_8f72fbf2-1bf3-53b1-a4b2-7db06ad6e47d.html ↩

  57. CBC News, 13.09.2016, https://amp.cbc.ca/news/canada/toronto/oma-province-talks-1.3760579 ↩

  58. Alberta Medical Association, https://albertadoctors.org/news/publications/presidents-letter/release-of-sunshine-list-regulations; Bennett Jones, https://www.bennettjones.com/Blogs-Section/Alberta-Sunshine-List-Expanded-to-Include-Physicians ↩

  59. Ministerstwo Zdrowia Kolumbii Brytyjskiej, Medical Services Plan — Blue Book 2024/25, https://www2.gov.bc.ca/assets/gov/health/practitioner-pro/medical-services-plan/blue_book_2024-25.pdf ↩

  60. Open Government Canada, https://open.canada.ca/data/dataset/c7413d9f-112e-4a26-bbd1-ae2711856629 ↩

  61. Country 94, 2.01.2024, https://country94.ca/2024/01/02/n-b-releases-latest-report-on-physician-payments ↩

  62. New Brunswick Medical Society, https://www.nbms.nb.ca/statement-on-disclosure-of-medicare-payments-to-new-brunswick-physicians/ ↩

← Wszystkie analizy · Postulat →